Akşehir İlçesi Tanıtımı

AkÅŸehir’in Kısa Tarihi

Türk ve İslâm Öncesi Dönem

Tarih boyunca hep önemli bir yerleÅŸim, ticaret, kültür merkezi olan AkÅŸehir’e ait ilk arkeolojik bulgular Neolitik Dönem’e kadar uzanıyor. Etiler zamanında AkÅŸehir’in adı THYMBRÄ°ON’ dur. Zamanla Frikya egemenliÄŸine daha sonra Anadolu ‘ da egemenlik kuran Lidyalılar’ ın yönetiminde kalan AkÅŸehir’in önemi daha da artmıştır. “Krallar Yolu” AkÅŸehir’ den geçmektedir. AkÅŸehir , Ä°. Ö. III. yüzyılda, PHÄ°LOMELÄ°UM ” Bal Sevenler ” adıyla anılmaya baÅŸlanmıştır. Pers ve Hellenistik dönemlerden sonra kent, Roma daha sonra da Bizans egemenliÄŸine geçer.Selçuklular ve Osmanlılar Dönem

i

19.yy. Akşehir Kaymakamlarından Bereketzade İsmail Hakkı’nın hatıralarını biraraya toplayan kitabın kapağı

Araplar AkÅŸehir’i , beyaz çiçek açmış elma ve erik aÄŸaçlarının görüntüsünden dolayı “Belde-i Beyza” (Beyaz Åžehir) olarak anmışlardır.Ancak sonra Anadolu’ya yayılan Türkler, KutalmışoÄŸlu Süleyman Åžah komutasında kenti almışlardır. Haçlı Seferleri, Selçuklu taht kavgaları, MoÄŸol istilası sıralarında sürekli savaÅŸlar yaÅŸayan AkÅŸehir ( AkÅŸar ) büyük yıkımlar yaÅŸamak zorunda kalmıştır. 1381 yılında PadiÅŸah Murat Hüdavendigâr ‘ a satılarak Osmanlı egemenliÄŸine girerse de Y. Beyazit’in Timur’ a yenilmesi ile MoÄŸollar’ın, Fetret döneminden sonra KaramanoÄŸulları’ nın eline geçer. Nihayet Fatih Sultan Mehmet 1467 yılında AkÅŸehir’ i fethederek Osmanlı topraklarına katar. 19.YY .sonlarında AkÅŸehir’de Kaymakanlık yapan Bereketzade Ä°smail Hakkı’ nın Hatıralarında verdiÄŸi bilgilere göre; AkÅŸehir’in çevre kasabalarıyla birlikte (Cihanbeyli, DoÄŸanhisar vb.) 50.000′ den fazla nüfusu vardır. Türkler, Yörükler, Kürtler, Ermeniler, Rumlar vd. diÄŸer milliyetlerden insanların birarada yaÅŸadığı sosyal ve ekonomik bakımdan canlı, bir merkezî yerleÅŸme birimidir.

Kurtuluş Savaşı Dönemi
(Garp Cepshesi Karagahı)

Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşları, 1922 yılı ağustos ayında, Akşehirdeki Garp Cephesi Karargahında Büyük taarruz için yapılan toplantıdan sonra, şehir içinde yaptıkları gezinti sırasında.

KurtuluÅŸ Savaşımız’ ın dönüm noktası Sakarya Meydan Muharebesi’nden sonra,18 Kasım 1921 tarihinden itibaren Garp ( Batı ) cephesi karargahı AkÅŸehir’ e yerleÅŸir. Kumandan Ä°smet ( Ä°nönü ) PaÅŸa TBMM’ den ve BaÅŸkomutan Mustafa Kemal PaÅŸa’ dan aldığı emirlerle “Büyük Taarruz” un hazırlıklarını 9 ay boyunca AkÅŸehir’ de yapar. AkÅŸehir, bir anlamda sinesinde Büyük Taarruz’u doÄŸuma hazırlar. M.Kemal PaÅŸa’ nın da katılımıyla son hazırlıklar tamamlanır ve 24 AÄŸustos 1922 tarihinde ,Batı Cephesi Karargahı ve baÄŸlı kuvvetlerimiz Büyük Taarruz için AkÅŸehir’ den Afyon’ a doÄŸru hareket ederler. Ãœnlü yazarımız,hemÅŸehrimiz merhumTarık BuÄŸra, Küçük AÄŸa romanında iÅŸte o günlerin AkÅŸehir’ini anlatmıştır. 24 AÄŸustos her yıl AkÅŸehir Onur Günü olarak coÅŸkuyla kutlanır.

Kurtuluş Savaşı’nda Batı Cephesi Karargahı olarak kullanılan
tarihi bina, bugün müze olarak hizmet veriyor.

AkÅŸehir’in CoÄŸrafi Konumu

Akşehir ve çevresi tabii güzellikleri, bereketli toprakları ve yeşil bitki örtüsü ile iç anadolu bölgesinin gözde ilçesidir. 31º, 24¯, 45= doğu boylamı, 38º, 02¯, 00= kuzey enlemleri arasında yer almakla beraber, kuzeydoğusunda ankara, kuzeyde eskişehir, kuzeybatıda afyon, doğu ve güneybatıda konya, batıda isparta illeri ve akşehir ilçe merkezinin kuzeyinde akşehir gölü ile çevrilidir. İlçe yüzölçümü 1442 km2’dir. Denizden yüksekliği 1050 m’dir. Güneybatı kesiminde yer alan konya iline bağlı akşehir ilçesi, konya afyon karayolu üzerinde olup konya iline 135 km. Afyon iline 90 km. Mesafededir.

İç anadolu bölgesinin pek mutena bir bölgesini teÅŸkil eden akÅŸehir ve sultan daÄŸlarının iki bölümü tabiat, iklim, ekonomik ve sosyal bakımdan diÄŸer yerlerden ayrı ve kendine has bir özelliÄŸe sahiptir. Sart’tan baÅŸlayarak ninova’ya kadar uzanan ve tarihte “kral yolu” olarak bilinen ünlü ticaret yolunun geçtiÄŸi kent günümüzde de aynı önemi korumaktadır . Åžehir merkezinin yakın çevresi yerleÅŸim alanı olarak geliÅŸirken dış kısımları tarımsal karakterli olup sulu ve kuru tarım yapılmaktadır. Sebze ve meyvecilik geliÅŸmiÅŸ olup tahıl ürünleri, pancar, hububat, baklagiller, sanayi bitkileri ve hayvan yemlaeri de önemli bir yer tutmaktadır.

Bölgenin iklimi karasal iklimdir. Bunun yanında iç anadolu ve iç batı anadolu iklimlerinin geçit yeridir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlıdır. Yıllık yağış miktarı 690 m.m’dir. Yağışlar daha çok kış ve ilkbahar aylarında düşer. Kışın sert günlerini baharı, yazı andıran günleri takip eder. Akşehir ve çevresi iç anadolu bölgesinin en fazla yağış alan bölgelerinden birisidir. Yıllık sıcaklık ortalaması 12 cº’dir. En önemli rüzgarı güneybatıdan esmektedir. Halk arasında gedavet denilen sam yeli de sık sık hissedilir. (bir günde dört mevsimi akşehir’de yaşayabilirsiniz.)

İlçe merkezinin güneyindeki sultan dağları dizisi ve kuzeyindeki akşehir gölü su toplama havzası bölgenin morfolojik yapısını teşkil eder. Kuzeybatı-güneybatı istikametindeki sultan dağları dizisinde akşehir ilçe merkezi güneyinde tekkekale tepe 1664 metre, çamlık tepe 1731 metre ve en yüksek tepesi olan gelincikana tepesi 2610 m. Yüksekliktedir. Akşehir gölü ise denizden 958 metre yüksekliktedir.

Şehrin önemli morfolojik elemanını alüvyonal yelpazeler oluşturmaktadır. Sultandağları eteklerinde alüvyon yelpazeleri düzlükler meydana getirmişlerdir. Bu düzlükler yerleşim yerleri olarak işgal edilmiş olup büyük bir kısmı da tarım alanları olarak değerlendirilmektedir.

Göl seviyesinin son yıllarda düşüyor olması sebebiyle alüvyon yelpazeleri oluşturan akarsular, yataklarını derinleştirmişler ve kendilerini gömmüşlerdir. Bu yüzden alüvyon yelpazeleri uzun eksen boyunca deşildikleri görülür. Alüvyon yelpazelerinin temele yaslandıkları yerlerde rakım ortalama 1150 metredir. Eski göl yatağının başlangıcı, bir başka ifade ile dış yelpazenin uç kısımlarındaki ortalama rakım ise 1000 metre olup halen alüvyon yelpazelerinin 150 metrelik bir tortul kaması teşkil ettikleri görülmektedir.

Eski akşehir gölü düzlükleri doğu taraflara uzanır. Subatan köyü civarındaki bugünkü göl tabanı ile aynı kotta oval bir çukurluk gözlenir. Burası eski göl içerisinde yerel bir çanaktır. Akşehir bölgesinde eski göl kıyı kordonlarının varlığından ileri gelen zayıf seçilen teraslı yapı vardır. Teraslar özellikle 975-1000 metre arasında izlenmektedir.

Genellikle sultandağlarında maki denilen çalılık, karaağaç, meşe, çam,fındık bitki örtüsünü oluşturur. Dağların eteklerine inildikçe çeşitli meyve ağaçları vardır. Kentin çevresi oldukça sık ağaçlarla kaplanmıştır. Geçmişte ormanlarla kaplı olan sultandağları, zaman içerisinde bilinçsiz kesim ve keçi beslenmesi nedeniyle azalmıştır. Erozyon çalışmaları yapılarak dağların boş kalan kısımlarında orman ağaçları yetiştirilmeye başlanmıştır.

Çeşitli yerlerden doğan yüzlerce kaynak vardır. Bu kaynaklar birleşerek ırmak, dere ve çay halinde akşehir ve eber göllerine dökülür. En önemli akarsuyu doğanhisar yönünden gelerek akşehir’in 5-6 km. Kuzeydoğusundan akşehir gölü’ne dökülen adıyan çayı’dır. Akşehir çayı ise sultan dağlarından doğup kenti ikiye bölerek akar. Geçmiş yıllarda birkaç kez taşmış olmasına karşın son yıllarda suyunun git gide azaldığı görülür. Yazın ise tamamen kurumaktadır.

Ulaşım

AkÅŸehir, Orta DoÄŸuyu Avrupa’ya baÄŸlayan kara ve demiryolu üzerinde kurulmuÅŸ olmasıyla merkezi bir yerdir. Konya’ya 135 km, Afyon’a 94 km, Ankara’ya 260 km, Ä°stanbul’a 523 km, Ä°zmir’e 430 km, Antalya’ya 400 Km ve Adana’ya 483 km uzaklıktadır.DoÄŸu ve GüneydoÄŸu Bölgelerine Konya, Batı Bölgelerine Afyon ve EskiÅŸehir, Güney Bölgelerine Isparta-Antalya , Kuzey bölgelerine de Ankara üzerinden ulaşım saÄŸlanabilir.

www.aksehir.gov.tr adresinden alınmıştır.