Seydişehir İlçesi Tanıtımı

Ä°lçemiz ve komÅŸu Ä°lçe Bozkır sınırları içinde bulunan SuÄŸla Gölü SeydiÅŸehir’in KarabaÅŸ, İçerikışla Yaylaları ve Bozkır’ın Kürk Dağı sel suları ile beslenir. Gölün tabanındaki düdenler ( Koca Düden, EniÅŸdibi, Derin Koyak, Mutlu, Bahçekaya) bazı yıllar göl suyunu çekerek göl sularını daraltır. Gölün ortalama büyüklüğü 15600 hektardır. Suların çekildiÄŸi verimli topraklarda tarım yapılır. Genellikle nohut ekilir. Ayrıca gölde avcılık yapılır.

İlçemizde 14.000 hektarlık orman alanı vardır. Koruluklardan sedir, köknar, çam, ardıç, meşe gibi ağaçlar görülür.

SeydiÅŸehir’in mesire yerleri; Ilıca, Pınarbaşı, KuÄŸulu, Magmanda, Gözpınarı, Çaybaşı, Beldibi, Ferzene, BaÄŸlararası, Tınaz tepe, Taraşçı Rezebeli, Oluk Alanı, Yılanlı pınar, Küçük Oluk, Yenice köy Asar tepesi ve Yarpuz OluÄŸu Piknik Alanı’nı sayabiliriz.

İlçemizde bulunan yaylalar ise; Ahırlı Yaylası, Susuz Yaylası, Yalı Hüyük Yaylası, Arvana Yaylası ve Tınaz Tepe Yaylasıdır.

Seydişehir yöresinde bulunan önemli Mağaralar ise,Güvercincik 1 ve 2, Ferzene, Susuz Güvercinlik, Fasih, Tınaz Tepe, Arpalık 1 ve 2 mağaralarıdır.

İlçemizde bulunan Antik Kentler ise; Seydişehir Kalesi, Bostandere Roma Şehri, Asar tepe Hitit Şehri, Ezik Tepe Hitit Şehri, Ketenli Kilise Duvarı, Karabulak Hüyüğü, Vasata Antik Tiyatro, Velvele Şehir Kalıntıları, Arvana Şehri Kalıntıları, Ilıca Su Kemerleri ve Seyit Harun Hamamıdır.

Tarihi
SeydiÅŸehir ve çevresi, M.Ö.5000 yıllarına kadar uzanan bir yerleÅŸim merkezidir. SeydiÅŸehir’in güneyinde Tekke Köyü Kuzeyinde bulunan Ilıca mevkii yakınındaki Vervelit Åžehri harabeleri, ilk çaÄŸlarda buralarda bulunan yerleÅŸim kalıntılarıdır. Hitit’ler döneminde bölgeye SuÄŸla Köyünün Kuzeyinde Homunatlar isimli bir kabile yerleÅŸmiÅŸtir.

Romalılar döneminde yörede birçok yerleşim olmuştur. Asarte Yenice Köyleri, bu yerleşimin arkeolojik sahalarıdır. M.S. 767 ve M.S. 1217 tarihleri arasında bir Türkmen kabilesinin elinde kalan kentin Selçuklu hakimiyetinden sonra geçen süre ile ilgili tarihçesi pek açık değildir.

Selçuklular zamanında Aleaddin oÄŸlu Keyhüsrev 1238 yılında SeydiÅŸehir’e gelerek Araplık Camii’ni yaptırmıştır. Selçuklular yıkıldıktan sonra, SeydiÅŸehir EÅŸrefoÄŸlu BeyliÄŸi’ne baÄŸlı kalmıştır. EÅŸrefoÄŸlu BeyliÄŸi zamanında SeydiÅŸehir’in bulunduÄŸu yere gelen Seyyid Harun Veli Hazretleri (1301), Ilıca’nın Kuzeyinde Velvelit Harabelerinden de yararlanarak SeydiÅŸehir’i inÅŸa ve imar ettirmiÅŸtir. EÅŸrefoÄŸlu Mehmet Beyde Seyyid Harun Veli Hazretleri’ne izafeten kurulan ÅŸehre SeydiÅŸehir ismini vermiÅŸtir. Bölge de Selçuklu egemenliÄŸine son veren Timur, 1326 yılında EÅŸrefoÄŸlu egemenliÄŸine de son vermiÅŸ ve 1328 yılında sonra SeydiÅŸehir HamidoÄŸulları egemenliÄŸine geçmiÅŸtir. Sultan I. Murad zamanında Osmanlılara geçmiÅŸ ve Cumhuriyete kadar Osmanlı idaresinde kalmıştır.

Konya Sancağına bağlı Seydişehir, 1871 yılında Belediye, 1915 yılında da İlçe Merkezi olmuştur.

Turizm

Tınaztepe MaÄŸarası, doÄŸal su kaynakları ilçenin çok eski bir yerleÅŸim merkezi olması nedeniyle görülmeye deÄŸer özelliklerdir. Kazı çalışmaları, bugüne kadar baÅŸlamamasına karşın, antik yerleÅŸim kalıntıları bakirliÄŸi ile ilginçliÄŸini korumaktadır. Toros daÄŸlarının doÄŸal güzellikleri, yaylalar, avlaklar iç ve dış turizmin ilgi odağı olabilecek yapıdadır. SeydiÅŸehir’de termal özellik taşıyan tek yer, hemen ÅŸehir içerisindeki Ilıca’dır. Pınarbaşı ve KuÄŸlu’da doÄŸal su kaynakları olarak önemlidir. Ilıca Tepesindeki kaplıcaların tarihinin M.Ö.’ye dayandığı sanılmaktadır. Deri, kemik, açık yaralar kadın hastalıklarına ÅŸifa bulduÄŸu tahmin edilen kaplıcalar biri açık üçü kapalı havuz olmak üzere hizmet vermektedir. Tınaztepe MaÄŸara’sı Konya, SeydiÅŸehir ve Antalya yolu üzerinde (Turizm Yolu) doÄŸal harikadır. Seyit Harun Camii ve Türbesi, Muhammed Kuddisi Türbesi, Hacı Abdullah Efendi Türbesi, SeydiÅŸehir Kalesi, Halife Sultan Türbesi, Rüstem Bey ve Sultan Hatun Türbesi, Roma Åžehri, Arastepe Roma Åžehri, Eziktepe, Hitit Åžehri, Kilise Duvarları, (Ketenli Kasabası), Akçalar Höyüğü, Karabulak Höyüğü, Ilıca Termal Tesisleri, Vasata Antik Tiyatro, Tınaztepe-Güvercinlik-Ferzine MaÄŸaraları, Yeraltı Gölleri, Vervelit Åžehri Kalıntıları, Arnava Åžehri Kalıntıları Tarihi ÇeÅŸmeler, Ilıca, Pınarbaşı, KuÄŸulu, Mamanda, Gözpınar, Çaybaşı, Beldibi, İçeri Kışla SeydiÅŸehir’in en önemli tarihi ve turistik yerleri olarak dikkati çekmektedir.

Türkiye’de alüminyum hammaddesi aramaları ve alüminyum sanayinin kuruluÅŸu yakın tarihlere rastlamaktadır. 1938-1942 Ä°kinci Sanayi Planı döneminde alüminyum fabrikası kurulması gündeme gelmiÅŸ ise de çeÅŸitli nedenlerle gerçekleÅŸtirilmesi mümkün olmamıştır.

1960 yılı baÅŸlarından itibaren, Türkiye’de mevcut boksit yataklarının incelenmesi, bir alüminyum tesisi kurulması için gerekli ön çalışmalara baÅŸlanılmış ve önemle üzerinde durulmuÅŸtur. M.T.A. tarafından sürdürülen boksit aramaları neticesinde 1962 yılında SeydiÅŸehir’in MortaÅŸ ve DoÄŸankuzu mevkilerinde, sanayi için uygun kalitede 25 milyon ton boksit rezervi tespit edilmiÅŸtir. Bilâhare, 1965 yılından itibaren bu bölgelerdeki arama çalışmalarına Etibank tarafından devam edilmiÅŸ ve görünür rezerv miktarı 44 milyon ton’a yükselmiÅŸtir.

Mevcut bu boksit cevherinin deÄŸerlendirilmesi gayesi ile SeydiÅŸehir’de, bir alüminyum tesisi kurmak amacıyla, 9 Mayıs 1967 tarihinde SSCB Hükümeti adına Tiajpromexport ile, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına Etibank Genel Müdürlüğü arasında, malzeme, teçhizat ve teknik konularında 15 yıl vadeli ve %2,5 faizli 62 milyon $’lık bir ticari anlaÅŸma imzalanmıştır.

5 AÄŸustos 1967 tarihinde idari bina temeli atılmış, tesislerin bir an önce iÅŸletmeye alınmasını temin maksadı ile, detay projelerinin tümünün, Sovyetler BirliÄŸi’nden gelmesi beklenilmeden 13 Ekim 1969 tarihinde bu fabrika binalarının temeli atılarak faaliyetlerine baÅŸlanılmıştır.

Bu şekilde, fabrika ana ve yardımcı işletmeleri Türk-Sovyet teknik işbirliği ve Türk müteahhid ve elemanlarının gayretleri sonucunda kısa bir sürede gerçekleştirilerek 1972 yılından itibaren bölüm bölüm işletmeye alınmıştır.

Seydişehir Alüminyum Tesisleri, Boksit İşletmesi dahil 6 ana üretim ve 14 yardımcı işletme bölümünden oluşmaktadır. Boksit İşletmesinde açık işletme metodu ile üretilen cevher alümina fabrikasında işlenmektedir. Tesislerde tam kapasitede, yılda 460.000 ton boksit (alüminyum fabrikasında işlenen miktar), 200.000 ton alümina, 45.000 ton alüminyum sülfat ve 60.000 ton sıvı alüminyum üretilmektedir.

Alüminyum Sülfat Fabrikası Türk projesi ve Türk elemanlar tarafından (1977-1979) yıllarında kurulmuştur.
Alümina fabrikasında, alümina üretiminden önce, satılabilir nitelikte olan alüminyum hidrat üretilmekte olup alümina ve alüminyum sülfat üretimi için hammadde olarak kullanılmaktadır. Sıvı alüminyum ise elektroliz hücrelerinde 100 KA akım şiddeti tatbiki neticesinde alüminanın elektrolizi ile elde edilmektedir. Sıvı alüminyum üretiminde en önemli girdi elektrik enerjisidir. Tesise elektrik enerjisinin temini için Oymapınar hidroelektrik santralı öngörülmüş ve plânlaması da tesislerin planlandığı devrede yapılmıştır.

DiÄŸer önemli yardımcı hammaddelerden olan anod pastanın tamamı kriyolitin bir kısmı tesislerde üretilmektedir. Elektroliz ünitelerinde üretilen sıvı alüminyum Dökümhane’de iÅŸlenmektedir. Piyasa talebine ve mevcut hammaddenin ihtiyacına göre, Dökümhane’de alaşımlı ve alaşımsız olmak üzere külçe, yuvarlak ingot ve yassı ingot üretilmektedir. Projede olmamasına raÄŸmen elektrik iletken (ECG) alüminyum külçe üretimide gerçekleÅŸtirilebilmiÅŸtir. Döküm ürünlerinin Haddehane’de iÅŸlenmesi neticesinde profil, sıcak rulo ve levha, soÄŸuk rulo ve levha, ÅŸerit, disk, çıplak folyo ve kağıtlı folyo üretilmektedir. Sıcak hadde tezgahı Türkiye’de yalnız tesislerde mevcuttur. Bu ana ürünlerin yanında, tesisin ihtiyacını karşılamak için ve satılabilir nitelikte olan azot, oksijen ve asetiln’de üretilmektedir.

Tesisler 300.000 m² si kapalı olmak üzere toplam 2.200.000. m² alanı kaplamaktadır. Su temini tesisleri, artık barajı gibi yardımcı işletmeler bu alanın dışındadır. Tesislerde 120 km yeraltı boru şebekesi, 80 km elektrik kablosu ve 15 km kaplama yol mevcuttur.

Etibank Alüminyum Tesisleri Ä°ÅŸletme Müdürlüğü özelleÅŸtirme kapsamında Etibank’ın satılmasıyla birlikte Eti Holding A.Åž. bünyesinde yerini alarak 1998 yılında Eti Alüminyum A.Åž. Genel Müdürlüğü olmuÅŸtur.